محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1138
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
كواژه - ] بو او وزاى فارسى . به وزن كوازه [ طعنه باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت شهنشاهى كه برسلطان اجرام * زند راى منير او كواژه و بتشديد واو نيز آمده . مثالش كسائى گويد : بيت 1 اى گمشده و خيره و سر گشته كسائى * كواژه 2 زده 3 بر تو امل ريمن محتال بمعنى طعام نيم پخته نيز آمده ( 1 ) . كوره - [ بفتح كاف وراى مهمله ] زمينى كه سيل كنده باشد و گوها بهم رسيده و گل در آن مانده باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت باد باقى هميشه تا باشد * كوه ودرياو كردر وكوره وبضم كاف بمعنى آتشدان حدادان وبرزگران وغيرهما باشد 4 . مجير الدين بيلقانى گويد ( 2 ) : بيت 5 اكنون روامدار كه نومييم كند * چون گل عرق گرفته و چون كوره تافته 6 كيهه - [ بكسر كاف وفتح هاء ] نام نباتيست كه مانند عشقه خود را بر درخت پيچد 7 وميوهء آن به توت شبيه باشد و به عربى عليق گويند به عين مهمله ولام وقاف . به وزن سهيل . و بفتح كاف نيز به نظر رسيده ( 3 ) . كوژه [ بضم كاف و فتح زاى فارسى ] خر سفيد رنگ را گويند و به عربى او را اقمر 8 گويند . كرره [ بضم كاف وسكون زاى معجمه و فتح راى مهمله ] گياهى است خوشبو . كذا فى الادات ( 4 ) . كفچه - معروف ( 5 ) و ديگر بمعنى 9 موى پرپيچ وشكن باشد كه به عربى طره گويند . كذا فى المؤيد . مثال معنى اول شيخ سعدى گويد :
--> 1 - كلمه از " ك " است . 2 - " س " " الف " : كوازه . ( متن از " ن " و " ك " است ) . 3 - " س " : رده . 4 - كلمه در " الف " زير سطر در حاشيه است . 5 - " س " ندارد . 6 - " س " : يافته . 7 - " س " . پيچيده . 8 - بجز " غ " : قمر . 9 - " س " : معنى . ( 1 ) در برهان معنى مزاح كننده وبمعنى نان وطعام نيم پخته و تخم مرغ نيم برشت نيز دارد وگويد باثانى هشدد و باكاف فارسى ( = گواژه ) نيز آمده است بهمهء معانى . ( 2 ) در برهان معنى سيلاب نيز دارد و گويد بضم اول و فتح ثالث نيز آمده و با ثانى مجهول يك حصه باشد از پنج حصهء ولايت فارس و آن را خوره نيز گويند . ( 3 ) در برهان معنى درختى پرخارداراى ميوه اى چون توت نيز دانسته شده است . ( 4 ) در برهان بمعنى آب دادن كشت زار است و كشت و زراعت سيراب را نيز گويند . ( 5 ) يعنى : چمچه .